કઠોળમાં આત્મનિર્ભરતા અને ભારત
કઠોળ ભારતીય ખાદ્ય વ્યવસ્થાનો મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે. તે પ્રોટીનનો મુખ્ય વનસ્પતિ આધારિત સ્રોત છે અને જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવામાં પણ મદદરૂપ થાય છે.
ભારતમાં કઠોળનું સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવા માટે સુધારેલ બિયારણ, આધુનિક ખેતી પદ્ધતિઓ, સિંચાઈ, બજાર વ્યવસ્થા અને ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવ જેવા મુદ્દાઓ મહત્ત્વ ધરાવે છે.
મુખ્ય ઉદ્દેશો
કઠોળનું સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવું.
કઠોળની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી.
ખેડૂતોને ગુણવત્તાયુક્ત બિયારણ અને આધુનિક તકનીક ઉપલબ્ધ કરાવવી.
ખાદ્ય અને પોષણ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવી.
કૃષિ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતાને પ્રોત્સાહન આપવું.
GPSC પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દા
કઠોળમાં પ્રોટીનનું મહત્ત્વ.
કઠોળ અને જમીનમાં નાઇટ્રોજનનું સ્થિરીકરણ.
કૃષિ નીતિ, MSP અને ખાદ્ય સુરક્ષા.
આયાત-નિકાસ અને કૃષિ અર્થતંત્ર