Rashtriya Vigyan Puraskar 2025 એ ભારત સરકાર દ્વારા વૈજ્ઞાનિક, ટેકનોલોજીસ્ટ અને ઇનોવેટર્સને તેમના પ્રભાવશાળી યોગદાન માટે આપવામાં આવતું સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સન્માન છે. આ પુરસ્કાર ચાર શ્રેણીઓમાં આપવામાં આવે છે: Vigyan Ratna (આજીવન યોગદાન), Vigyan Shri (વિશિષ્ટ યોગદાન), Vigyan Yuva–SSB (યંગ સાઇન્ટિસ્ટ્સ માટે), અને Vigyan Team (ટીમ યોગદાન માટે).
🏅 Rashtriya Vigyan Puraskar 2025 – પુરસ્કાર શ્રેણીઓ
- Vigyan Ratna Award
- આજીવન યોગદાન માટે
- વૈજ્ઞાનિક કે ટેકનોલોજીસ્ટે લાંબા સમયથી દેશના વૈજ્ઞાનિક વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હોય
- Vigyan Shri Award
- વિશિષ્ટ યોગદાન માટે
- વિવિધ વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર શોધ, વિકાસ અથવા નવીનતા માટે
- Vigyan Yuva–Shanti Swarup Bhatnagar Award
- 45 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુવા વૈજ્ઞાનિકો માટે
- નવી પેઢીના વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરાયેલા મહત્વપૂર્ણ સંશોધન માટે
- Vigyan Team Award
- ટીમ દ્વારા સંયુક્ત યોગદાન માટે
- સંસ્થાઓ કે સંશોધન જૂથો દ્વારા Agricultural Science, Innovation વગેરે ક્ષેત્રોમાં કરેલા કાર્ય માટે
🔬 Rashtriya Vigyan Puraskar 2025 માટેના વિષય ક્ષેત્રો નીચે મુજબ છે, જે Vigyan Ratna, Vigyan Shri, Vigyan Yuva–SSB અને Vigyan Team Awards માટે લાગુ પડે છે:
📚 વિષય ક્ષેત્રોની યાદી
- Physics
- Chemistry
- Biological Sciences
- Mathematics and Computing
- Medical Sciences
- Agricultural Sciences
- Engineering Sciences
- Environmental Sciences
- Atomic Energy
- Space Sciences
- Earth Sciences
- Innovation
- Technology Development
🏅 Vigyan Ratna Award 2025: મુખ્ય માહિતી
- વિજેતા: Prof. Jayant Vishnu Narlikar
- વિષય ક્ષેત્ર: Physics
- સન્માન પ્રકાર: Lifetime Contribution (Posthumous)
- વિશેષ યોગદાન:
- Steady State cosmological model
- સ્થાપના: Inter-University Centre for Astronomy and Astrophysics (IUCAA), પુણે
- વૈજ્ઞાનિક લેખન અને જનજાગૃતિ માટે પણ જાણીતા
🔹 Vigyan Shri Award 2025 માટે કુલ 8 વિજેતાઓ પસંદ કરવામાં આવ્યા છે, જેમણે વિવિધ વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રોમાં વિશિષ્ટ યોગદાન આપ્યું છે.
🏅 Vigyan Shri વિજેતાઓ – Rashtriya Vigyan Puraskar 2025
| વિજેતા નામ | વિષય ક્ષેત્ર |
|---|---|
| Dr. Gyanendra Pratap Singh | Agricultural Science |
| Dr. Yusuf Mohammad Shaikh | Atomic Energy |
| Dr. K. Thangaraj | Biological Sciences |
| Prof. Pradeep Thalappil | Chemistry |
| Prof. Aniruddha Bhalchandra Pandit | Engineering Sciences |
| Dr. S. Venkata Mohan | Environmental Science |
| Prof. Mahan Mj | Mathematics and Computer Science |
| Shri Jayan N. | Space Science and Technology |
🔹 Vigyan Yuva Shanti Swarup Bhatnagar Award 2025 માટે કુલ 14 વિજેતાઓ પસંદ કરવામાં આવ્યા છે, જેમણે વિવિધ વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રોમાં 45 વર્ષથી ઓછી ઉંમરે નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
🏅 Vigyan Yuva વિજેતાઓ – Rashtriya Vigyan Puraskar 2025
| વિજેતા નામ | વિષય ક્ષેત્ર |
|---|---|
| Dr. Jagadis Gupta Kapuganti | Agricultural Science |
| Dr. Satendra Kumar Mangrauthia | Agricultural Science |
| Shri Debarka Sengupta | Biological Sciences |
| Dr. Deepa Agashe | Biological Sciences |
| Dr. Dibyendu Das | Chemistry |
| Dr. Waliur Rahman | Chemistry |
| Prof. Arkaprava Basu | Physics |
| Dr. Sabyasachi Mukherjee | Physics |
| Dr. Shweta Prem Agrawal | Engineering Sciences |
| Dr. Suresh Kumar | Engineering Sciences |
| Dr. Amit Kumar Agrawal | Engineering Sciences |
| Dr. Surhud Shrikant More | Space Science |
| Dr. Ankur Garg | Mathematics and Computing |
| Dr. Mohansankar Sivaprakasam | Medical Sciences |
📚 સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ટિપ્સ
- Chemistry ક્ષેત્રે Dibyendu Das (IISER Kolkata) નું Systems Chemistryમાં યોગદાન વૈશ્વિક સ્તરે માન્ય છે.
- Engineering Sciences માટે ત્રણ વિજેતાઓ પસંદ થયા છે – આ ક્ષેત્રમાં નવીનતા અને ટેકનોલોજી વિકાસને પ્રોત્સાહન મળ્યું.
- Agricultural Science અને Biological Sciences ક્ષેત્રે પણ યુવા વૈજ્ઞાનિકોનું યોગદાન નોંધપાત્ર છે.
- UPSC, GPSC, CSIR NET, GSET જેવી પરીક્ષાઓમાં વિજેતાઓના નામ અને ક્ષેત્રો પુછાઈ શકે છે.
🔹 The Vigyan Team Award 2025 was conferred to the CSIR Aroma Mission team for their outstanding contribution to agricultural science and rural innovation.
This award, part of the Rashtriya Vigyan Puraskar framework, recognizes collaborative scientific achievements that have a transformative impact across sectors.
🏅 Vigyan Team Award 2025: મુખ્ય માહિતી
- વિજેતા ટીમ: CSIR Aroma Mission
- વિષય ક્ષેત્ર: Agricultural Science
- મુખ્ય યોગદાન:
- સુગંધિત પાકોની ખેતી દ્વારા ગ્રામિણ આર્થિકતામાં સુધારો
- Lavender, Lemongrass, Palmarosa જેવી પાકો દ્વારા Women-led livelihoods
- 1 લાખથી વધુ ખેડૂતોને તાલીમ અને ટેકનિકલ સહાય
- Jammu & Kashmir, Uttarakhand, Himachal Pradesh, અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતના વિસ્તારોમાં વિશેષ અસર
📚 સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ટિપ્સ
- CSIR Aroma Mission એ Lavender Revolution તરીકે ઓળખાય છે – UPSC અને GPSC માટે મહત્વપૂર્ણ ટર્મ.
- Women empowerment, rural economy, and sustainable agriculture સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ યાદ રાખવા.
- Vigyan Team Award એ Rashtriya Vigyan Puraskarની ચાર શ્રેણીઓમાંની એક છે – Lifetime (Ratna), Individual (Shri), Youth (Yuva), અને Team.
આ ટીમ પુરસ્કાર એ ભારતના વૈજ્ઞાનિક સહયોગ અને ગ્રામિણ વિકાસ માટેના દૃષ્ટિકોણને ઉજાગર કરે છે.
