Maritime India Vision 2030: ભારતનો નૌકાવહન વિકાસ

---

Maritime India Vision 2030: ભારતના નૌકાવહન ક્ષેત્રમાં ઐતિહાસિક વિકાસ

Maritime India Vision 2030 ભારતના નૌકાવહન ક્ષેત્રને વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂત બનાવવા માટે 150થી વધુ પહેલો સાથે શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. 2021માં શરૂ થયેલ આ દ્રષ્ટિકોણ હેઠળ ₹3–3.5 લાખ કરોડનું રોકાણ થવાનું છે, જેમાં પોર્ટ્સ, શિપબિલ્ડિંગ, ઇનલેન્ડ વોટરવે અને ગ્રીન ટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે. FY 2024-25માં ભારતના મુખ્ય પોર્ટ્સે ~855 મિલિયન ટન કાર્ગો હેન્ડલ કર્યું છે, જે 2023-24ની તુલનાએ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

---

📌 સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

• 95% વેપાર વોલ્યુમ અને 70% મૂલ્ય નૌકાવહન માર્ગથી થાય છે.
• Maritime India Vision 2030 હેઠળ 150+ પહેલો અને ₹3.5 લાખ કરોડનું રોકાણ.
• Shipbuilding માટે ₹69,725 કરોડનું પેકેજ જાહેર.
• India Maritime Week 2025: 27–31 ઓક્ટોબર, મુંબઈ, 100+ દેશો અને 1 લાખથી વધુ પ્રતિનિધિઓ.
• પોર્ટ ક્ષમતા: 1,400 MMTPA થી 2,762 MMTPA સુધી વૃદ્ધિ.
• વેસલ ટર્નઅરાઉન્ડ ટાઈમ: 93 કલાકથી ઘટીને 48 કલાક.
• Shipping fleet: 1,205 થી વધીને 1,549 ભારતીય-ફ્લેગ વેસલ્સ.
• Inland Waterways: 2014માં 18 MMT થી વધીને 2025માં 146 MMT.
• Seafarer workforce: 1.25 લાખથી વધીને 3 લાખ, વૈશ્વિક workforceમાં 12% યોગદાન.

---

📚 પરીક્ષાઓ માટે ટિપ્સ

• UPSC, GPSC, SSC, Railway, Defence જેવી પરીક્ષાઓમાં આ વિષય પર આધારિત પ્રશ્નો પુછાઈ શકે છે.
• Maritime India Vision 2030 અને Maritime Amrit Kaal Vision 2047ના તફાવત અને લક્ષ્યો યાદ રાખવા.
• India Maritime Week 2025 અને તેમાં ભાગ લેનાર દેશોની સંખ્યા મહત્વપૂર્ણ છે.
• Inland Waterways Authority of India (IWAI) અને Haldia Multi-Modal Terminalના વિકાસને પણ ધ્યાનમાં રાખો.

---