રાણીની વાવને યુનેસ્કો વારસો માન્યતા UPSC માટે ઉપયોગી

UNESCOએ ઓક્ટોબર 2025માં ગુજરાતના પાટણ સ્થિત રાણીની વાવને ‘વિશ્વ વારસો’ તરીકે ફરીથી માન્યતા આપી છે, જે ભારતની સાંસ્કૃતિક વારસાની વૈશ્વિક માન્યતા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. UPSC, GPSC, SSC, IBPS જેવી પરીક્ષાઓ માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ કરંટ અફેર્સ છે.

---

📖 પરિચય

રાણીની વાવ, ગુજરાતના પાટણ શહેરમાં સ્થિત 11મી સદીની એક અદ્વિતીય સ્ટેપવેલ છે, જેને UNESCO દ્વારા વિશ્વ વારસો સ્થળ તરીકે ફરીથી માન્યતા આપવામાં આવી છે. આ માન્યતા ઓક્ટોબર 2025માં પુનઃપૃષ્ટ કરવામાં આવી, જેમાં તેની સ્થાપત્ય કળા, ઐતિહાસિક મહત્વ અને જળ સંસ્કૃતિના પ્રતિનિધિત્વને માન્યતા આપવામાં આવી.

---

📚 સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા

• સ્થળનું નામ: રાણીની વાવ (Queen’s Stepwell)
• સ્થાન: પાટણ, ગુજરાત
• બાંધકામ સમયગાળો: 11મી સદી, સોલંકી વંશના રાજા ભીમદેવ માટે રાણી ઉદયમતી દ્વારા નિર્મિત
• વિશેષતા:
  • 7 સ્તરોમાં ઊંડાણ ધરાવતી સ્ટેપવેલ
  • પવિત્ર જળને inverted temple તરીકે દર્શાવતી રચના
  • શિલ્પકલા, પવિલિયન અને પૌરાણિક મૂર્તિઓથી શોભાયમાન
• UNESCO માન્યતા:
  • પ્રથમવાર: 2014
  • પુનઃમાન્યતા: ઓક્ટોબર 2025
  • માન્યતા આધાર: Outstanding Universal Value (Criteria i & iv)
• સાંસ્કૃતિક મહત્વ:
  • જળ સંસ્કૃતિ અને સ્ત્રી શક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ
  • ભારતીય વારસાની વૈશ્વિક ઓળખ
  • Gujarat Tourism અને Heritage Diplomacy માટે પ્રોત્સાહન

---

❓ MCQ પ્રશ્નો

1. રાણીની વાવ કયા શહેરમાં સ્થિત છે?
   1. વડોદરા
   2. પાટણ
   3. ભાવનગર
   4. જૂનાગઢ
      ✅ જવાબ: b) પાટણ
2. રાણીની વાવ કઈ સદીમાં બાંધવામાં આવી હતી?
   1. 9મી
   2. 10મી
   3. 11મી
   4. 12મી
      ✅ જવાબ: c) 11મી
3. રાણીની વાવને UNESCO દ્વારા કઈ રીતે વર્ણવવામાં આવે છે?
   1. inverted temple
   2. royal palace
   3. water tank
   4. step pyramid
      ✅ જવાબ: a) inverted temple
4. રાણીની વાવને UNESCO દ્વારા ફરીથી ક્યારે માન્યતા આપવામાં આવી?
   1. ઓક્ટોબર 2023
   2. ઓક્ટોબર 2024
   3. ઓક્ટોબર 2025
   4. ઓક્ટોબર 2026
      ✅ જવાબ: c) ઓક્ટોબર 2025

---

🧠 સ્પર્ધાત્મક અભ્યાસ માટે ટિપ્પણ

રાણીની વાવને મળેલી UNESCO માન્યતા UPSC, GPSC, SSC, અને IBPS જેવી પરીક્ષાઓ માટે સાંસ્કૃતિક વારસો, આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા, અને ભારતીય સ્થાપત્ય કળાના દૃષ્ટિકોણથી મહત્વપૂર્ણ છે. આ વિષયને તમારા કરંટ અફેર્સના નોટ્સમાં અવશ્ય શામેલ કરો અને MCQ દ્વારા પુનરાવૃત્તિ કરો.

---