ગુજરાત સરકારે નર્મદા નદીના પાણીના સ્તર ઘટાડાને પગલે નવી જળ વ્યવસ્થાપન યોજના જાહેર કરી છે, જેમાં નદીઓના આંતર જોડાણ અને જળ સંચયના વિકલ્પો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

---

🌊 નર્મદા નદી અને નવી જળ વ્યવસ્થાપન યોજના – ઓક્ટોબર 2025

ઓક્ટોબર 2025માં ગુજરાત રાજ્યના જળ સંસાધન વિભાગે નર્મદા નદીમાં પાણીના સ્તર ઘટતા સંદર્ભે નવી જળ વ્યવસ્થાપન યોજના જાહેર કરી છે. આ યોજના હેઠળ નર્મદા નદીના જળ સ્ત્રોતોનું વધુ કાર્યક્ષમ સંચાલન, નદીઓનું આંતર જોડાણ, અને વર્ષા આધારિત જળસંગ્રહ પદ્ધતિઓ વિકસાવવામાં આવશે.

📉 પૃષ્ઠભૂમિ:

• 2025ના મોનસૂન દરમિયાન ઉપરવાસમાં ઓછા વરસાદને કારણે સરદાર સરોવર ડેમમાં પાણીની આવક ઘટી.
• પાણીની સપાટી 135.47 મીટર સુધી પહોંચી, જ્યારે મહત્તમ સપાટી 138.68 મીટર છે.
• 27 ગામોને એલર્ટ કરાયા, કારણ કે ડેમમાંથી 3.95 લાખ ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવ્યું.

🛠️ નવી યોજના હેઠળના મુખ્ય પગલાં:

• નદીઓનું આંતર જોડાણ: રાજ્યની 185 નદીઓમાંથી 17 નદીઓ નર્મદા વિસ્તારમાં છે, જેનો સંકલિત ઉપયોગ થશે.
• જળસંગ્રહ માટે માઇક્રો-ચેકડેમ અને રિચાર્જ વેલ્સની સ્થાપના
• ડ્રિપ અને સ્પ્રિંકલ સિંચાઈ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન
• જળસંચય માટે ગ્રામ્ય સ્તરે જળ સહકારી મંડળીઓની રચના
• જળના વપરાશ માટે IT આધારિત મોનિટરિંગ સિસ્ટમ

📊 રાજ્યની સ્થિતિ:

• ગુજરાતમાં માત્ર 2% જળરાશી ઉપલબ્ધ, જ્યારે 5% વસ્તી વસે છે.
• ફળદ્રુપ જમીન અને ઓછા વરસાદ વચ્ચે સંતુલન સાધવા માટે જળ વ્યવસ્થાપન અત્યંત જરૂરી છે.

---

આ યોજના રાજ્યના કૃષિ, પીવાના પાણી અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે લાંબા ગાળાના જળ સંચાલન માટે દિશા નિર્ધારક બની શકે છે.

---