🇮🇳 ગાંધીજીના સ્વરાજના ખ્યાલની વિષય સમજ

ગાંધીજીના મતે સ્વરાજ એટલે માત્ર રાજકીય સ્વતંત્રતા નહીં, પણ વ્યક્તિગત અને સામૂહિક આત્મનિર્ભરતા, નૈતિકતા અને સત્યના આધારે શાસન.

---

ગાંધીજીના મતે “સ્વરાજ” એ માત્ર અંગ્રેજો વિરુદ્ધ રાજકીય આઝાદી નહીં, પણ વ્યક્તિગત આત્મશાસન, નૈતિક જીવનશૈલી, અને સામાજિક સમરસતાનો સંકલ્પ હતો. તેમણે 1909માં લખેલા પુસ્તક **”હિંદ સ્વરાજ”**માં આ વિચારને વિસ્તૃત રીતે રજૂ કર્યો છે.

📚 સ્વરાજના તત્વો ગાંધીવિચારમાં

• વ્યક્તિગત સ્વશાસન: દરેક વ્યક્તિએ પોતાના મન, ઈચ્છાઓ અને ક્રોધ પર કાબૂ મેળવવો જોઈએ.
• નૈતિક જીવનશૈલી: બ્રહ્મચર્ય, ગરીબી, નિર્ભયતા અને સત્યના પાલન દ્વારા જીવન જીવવું.
• સામાજિક સમરસતા: જાતિ, ધર્મ અને વર્ગથી ઉપર ઉઠીને સમાનતાના આધારે સમાજ રચવો.
• આર્થિક સ્વરાજ: ગામડાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવી, ખાદી અને હસ્તકલા દ્વારા રોજગાર.
• શૈક્ષણિક સ્વરાજ: શિક્ષણ એ માત્ર પેઢી માટે નોકરીનું સાધન નહીં, પણ નૈતિકતા અને સેવા માટેનું સાધન હોવું જોઈએ.

🏛️ રાજકીય સ્વરાજથી આગળ

ગાંધીજી માટે સ્વરાજ એ માત્ર બ્રિટિશ શાસનનો અંત નહોતો — તેઓ ઈચ્છતા હતા કે ભારતના નાગરિકો પોતે પોતાના જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં જવાબદારી લે અને સત્યના માર્ગે ચાલે. તેમણે કહ્યું હતું:

“સ્વરાજ એટલે જ્યારે દરેક વ્યક્તિ પોતે પોતાનો શાસક બને.“

📖 ‘હિંદ સ્વરાજ’ – સંવાદરૂપે રજૂ કરાયેલ વિચાર

• લખાણ: 1909, સ્ટીમર પર મુસાફરી દરમિયાન
• શૈલી: વાચક અને અધિપતિ વચ્ચે સંવાદ
• ઉદ્દેશ: હિંસાવાદી વિચારધારાને જવાબ આપવો અને સત્યાગ્રહનો માર્ગ દર્શાવવો

---