🇮🇳 ભારતની બંધારણ સભા: લોકશાહીનું પાયાનું પથ્થર

ભારતના લોકશાહી ઇતિહાસમાં બંધારણ સભાનું સ્થાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ સભાએ ભારતના બંધારણની રચના કરી, જે આજે પણ દેશના શાસનનો આધાર છે.

---

બંધારણ સભા એ ભારતના બંધારણની રચના માટે રચાયેલ પ્રતિનિધિ સભા હતી. આ સભાની રચના કેબિનેટ મિશન યોજના હેઠળ 1946માં કરવામાં આવી હતી. બંધારણ સભાના પ્રથમ અધિવેશનની શરૂઆત 9 ડિસેમ્બર 1946ના રોજ થઈ હતી, અને અંતિમ બેઠક 24 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ યોજાઈ હતી.

📜 બંધારણ સભાની રચના અને વિકાસ

• વિચારની શરૂઆત: 1934માં એમ. એન. રોયે બંધારણ સભાની કલ્પના રજૂ કરી હતી.
• સત્તાવાર માંગ: 1935માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે બંધારણ સભા માટે માંગ કરી.
• બ્રિટિશ સ્વીકાર: 1942માં ક્રિપ્સ મિશન અને 1945માં લોર્ડ વેવેલ દ્વારા બંધારણ સભાની રચના માટેની જાહેરાત.
• ચૂંટણી પદ્ધતિ: સભ્યો પ્રાંતીય વિધાનસભાઓ દ્વારા ચૂંટાયા હતા.

👥 મુખ્ય પાત્રો

• અસ્થાયી અધ્યક્ષ: સચ્ચિદાનંદ સિંહા
• સ્થાયી અધ્યક્ષ અને રાષ્ટ્રપતિ: ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ
• પ્રારૂપ સમિતિના અધ્યક્ષ: ડૉ. બી.આર. આંબેડકર
• ઉપરાષ્ટ્રપતિ: હરેન્દ્રકુમાર મુખર્જી

🏛️ કાર્ય અને સિદ્ધિઓ

• બંધારણ સભાએ કુલ 2 વર્ષ 11 મહિના 18 દિવસ સુધી કાર્ય કર્યું.
• 11 સત્રોમાં કુલ 114 બેઠકો યોજાઈ.
• ભારતના બંધારણ માટે પ્રારૂપ સમિતિ દ્વારા વિવિધ કલમો, અધિકારો અને જવાબદારીઓનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું.
• 26 નવેમ્બર 1949ના રોજ બંધારણ સ્વીકારવામાં આવ્યું અને 26 જાન્યુઆરી 1950થી અમલમાં આવ્યું.

📌 મહત્વ

• બંધારણ સભા એ ભારતના લોકશાહી અને સંઘીય માળખાની પાયાની રચના છે.
• આ સભાએ વિશ્વના સૌથી મોટા લેખિત બંધારણની રચના કરી.
• બંધારણ સભાના સભ્યો વિવિધ ભાષાઓ, સંસ્કૃતિઓ અને સમાજના પ્રતિનિધિ હતા, જે ભારતની વૈવિધ્યતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

---