સુપ્રીમ કોર્ટનો_minor_સંપત્તિ_અધિકાર_વિષયક_ચુકાદો
📅 ચુકાદાની તારીખ: 7 ઓક્ટોબર 2025
🧑⚖️ પીઠ: ન્યાયમૂર્તિ પંકજ મિથલ અને પ્રસન્ના બી. વારાલે
ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા minors (અલ્પવયસ્કો)ના સંપત્તિ અધિકાર અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે. આ ચુકાદા મુજબ, જો કોઈ ગાર્ડિયન અલ્પવયસ્કના નામે સંપત્તિ વેચે છે અને તે વેચાણ માટે કોર્ટની મંજૂરી નથી લીધી, તો તે વેચાણ “voidable” ગણાય છે—અર્થાત્, તે વેચાણને પુખ્ત વયે પહોંચ્યા પછી વ્યક્તિ અસ્વીકાર કરી શકે છે.
📚 GS-II: રાજકીય વ્યવસ્થા અને કાનૂન
- હિંદુ અલ્પવયસ્ક અને સંરક્ષક અધિનિયમ, 1956 હેઠળ, ગાર્ડિયન દ્વારા court approval વગર કરાયેલ વેચાણ voidable ગણાય છે.
- ફોર્મલ કેસ દાખલ કરવો જરૂરી નથી—વ્યક્તિનું સ્પષ્ટ વર્તન (જેમ કે સંપત્તિનું પુનઃવેચાણ) પણ અસ્વીકાર તરીકે માન્ય છે.
- આ ચુકાદા કાનૂની સ્પષ્ટતા આપે છે અને minorsના હિતોની રક્ષા કરે છે.
🌐 GS-IV: નૈતિકતા અને ન્યાય
- આ ચુકાદો minorsના હિતોની નૈતિક રક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
- guardians દ્વારા કરાયેલ દુરુપયોગ સામે minorsને સુરક્ષા મળે છે.
- ન્યાયની સુલભતા—ફોર્મલ કેસ વગર પણ ન્યાય મળવો—આ ચુકાદાની વિશેષતા છે.
🧠 UPSC Prelims માટે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા
| મુદ્દો | વિગતો |
|---|---|
| ચુકાદાની તારીખ | 7 ઓક્ટોબર 2025 |
| પીઠ | ન્યાયમૂર્તિ પંકજ મિથલ અને પ્રસન્ના બી. વારાલે |
| કાનૂન | Hindu Minority and Guardianship Act, 1956 |
| મુખ્ય મુદ્દો | Voidable sale by guardian without court approval |
📝 UPSC Mains માટે વિશ્લેષણ
પ્રશ્ન: “અલ્પવયસ્કોના સંપત્તિ અધિકાર અને ન્યાયની સુલભતા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના ચુકાદાની ચર્ચા કરો.”
ઉત્તર સંકેત:
- minorsના હિતોની રક્ષા માટે કોર્ટ દ્વારા સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન.
- ન્યાય મેળવવા માટે ફોર્મલ પ્રક્રિયાની જરૂરિયાત દૂર કરવી.
- નૈતિક અને કાનૂની દૃષ્ટિકોણથી guardiansની જવાબદારી વધે છે.
📌 નિષ્કર્ષ:
SC Ruling on Minor’s Property Rights એ માત્ર કાનૂની દિશા નહીં, પણ ન્યાયની સુલભતા અને minorsના હિતોની રક્ષા માટે એક મજબૂત પગલું છે. UPSC GS-II, GS-IV ઉપરાંત Banking અને SSC માટે પણ આ વિષય અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
Join Our WhatsApp Channel