GI ટેગનો ઇતિહાસ ભારતના બૌદ્ધિક મિલકતના સંરક્ષણ અને WTOના TRIPS કરાર સાથે જોડાયેલો છે. ભારતે 1999માં GI નોંધણી અધિનિયમ અમલમાં લાવીને 2003થી GI ટેગ આપવાનું શરૂ કર્યું.
📜 GI ટેગનો ઇતિહાસ – વિગતવાર
1️⃣ આંતરરાષ્ટ્રીય પૃષ્ઠભૂમિ
- GI ટેગની પરિભાષા WTOના TRIPS Agreement (Article 22(1)) હેઠળ આપવામાં આવી છે.
- TRIPS અનુસાર, GI એ એવા સંકેત છે જે કોઈ ઉત્પાદનના ગુણવત્તા, પ્રતિષ્ઠા અથવા લાક્ષણિકતાઓ તેના ભૌગોલિક સ્ત્રોત સાથે જોડાયેલી હોય.
2️⃣ ભારતનો કાયદાકીય અભિગમ
- ભારતે Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 અમલમાં લાવ્યો.
- આ અધિનિયમ 15 સપ્ટેમ્બર 2003થી અમલમાં આવ્યો.
- GI ટેગના રજિસ્ટ્રેશન અને સંરક્ષણ માટે Controller General of Patents, Designs and Trademarks જવાબદાર છે.
3️⃣ પ્રથમ GI ટેગ
- ભારતનો પ્રથમ GI ટેગ દાર્જિલિંગ ચા (Darjeeling Tea) માટે 2004માં આપવામાં આવ્યો.
- તે કૃષિ ઉત્પાદન તરીકે નોંધાયેલો હતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ઓળખાય છે.
4️⃣ ગુજરાતનો ઇતિહાસ
- ગુજરાતમાં પ્રથમ GI ટેગ પાટણની પટોળૂ માટે મળ્યો.
- ત્યારબાદ ગીર કેસર, અહમદાબાદની બાંધણી, કચ્છની અઠાણા જેવા અનેક ઉત્પાદનોને GI ટેગ મળ્યા.
📊 આજ સુધીના વિકાસ
- 2025 સુધીમાં ભારતમાં 500+ GI ટેગ આપવામાં આવ્યા છે.
- તેમાં હસ્તકલા, કૃષિ, ખાદ્યપદાર્થ, ટેક્સટાઇલ, ખનિજ વગેરે કેટેગરીઓનો સમાવેશ થાય છે.
- ગુજરાત એ GI ટેગ મેળવવામાં અગ્રણી રાજ્યોમાં ગણાય છે.
📌 GI ટેગના ઇતિહાસનો મહત્વ
- સ્થાનિક કળા અને ઉત્પાદનને વૈશ્વિક ઓળખ મળે છે.
- નકલ સામે કાનૂની સુરક્ષા મળે છે.
- આર્થિક વિકાસ અને નિકાસની તકો વધે છે.
- સાંસ્કૃતિક વારસાનું સંરક્ષણ થાય છે.
Join Our WhatsApp Channel