🌐 ભારત–બોલિવિયા સંબંધો: નવું અધ્યાય

---

તારીખ: 21 ઓક્ટોબર 2025
પ્રસંગ: વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ બોલિવિયાના નવા રાષ્ટ્રપતિ શ્રી રોડ્રિગો પાઝ પેરેરાને અભિનંદન પાઠવ્યા

---

📌 UPSC Prelims માટે મુખ્ય મુદ્દાઓ

મુદ્દો	વિગત
દેશ	બોલિવિયા (Bolivia)
નવા રાષ્ટ્રપતિ	Rodrigo Paz Pereira
ભારતના વડાપ્રધાન	નરેન્દ્ર મોદી
પાટનગર	Sucre (સંવિધાનિક), La Paz (પ્રશાસકીય)
ચલણ	Boliviano
ભારત–બોલિવિયા સંબંધો	લિથિયમ, ફાર્મા, IT, ક્ષમતા નિર્માણ

---

🧠 UPSC Mains માટે વિશ્લેષણાત્મક મુદ્દાઓ

1. ભારત–લેટિન અમેરિકા સંબંધો

બોલિવિયા એ લેટિન અમેરિકાના મહત્વપૂર્ણ દેશોમાંથી એક છે. ભારતે લેટિન અમેરિકામાં વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વિકસાવી છે, જેમાં બોલિવિયા સાથેના સંબંધો મહત્વપૂર્ણ છે.

2. લિથિયમ અને ઊર્જા સુરક્ષા

બોલિવિયા પાસે વિશ્વના સૌથી મોટા લિથિયમ ભંડારો છે. ભારતના ઈલેક્ટ્રિક વાહન ઉદ્યોગ અને ઊર્જા સુરક્ષા માટે બોલિવિયા સાથે સહકાર મહત્વપૂર્ણ છે.

3. નરમ કૂટનીતિ (Soft Diplomacy)

PM મોદીની અભિનંદન સંદેશા દ્વારા ભારતે નરમ કૂટનીતિનો ઉપયોગ કર્યો છે—સાંસ્કૃતિક, વિકાસાત્મક અને વ્યાપારિક સહકાર દ્વારા goodwill ઊભું કરવું.

4. વૈશ્વિક દક્ષિણ (Global South) સાથે સહકાર

બોલિવિયા સાથેના સંબંધો ભારતના વૈશ્વિક દક્ષિણ સાથેના સહકારના ભાગરૂપે છે, જે SDG-17 (Partnerships for the Goals) સાથે સુસંગત છે.

---

✍️ નિષ્કર્ષ

PM મોદીની અભિનંદન સંદેશા માત્ર શિષ્ટાચાર નથી, તે ભારતની વૈશ્વિક દૃષ્ટિ અને વ્યૂહાત્મક કૂટનીતિનો ભાગ છે. UPSC Mains માટે આ વિષય પર નિબંધ, ડેટા આધારિત વિશ્લેષણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો માટે ઉપયોગી દૃષ્ટિકોણ રજૂ કરે છે.

---

મોડેલ પ્રશ્ન:

“Discuss the strategic relevance of India’s diplomatic outreach to Latin American countries with reference to Bolivia.”

---